PHÁT TRIỂN PHÒNG THÍ NGHIỆM TRỌNG ĐIỂM QUỐC GIA CHO CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC
VN168
8 giờ trước1k lượt xem
Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai kế hoạch phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm hiện đại, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 đưa vào vận hành tối thiểu 8 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và 4 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường tự chủ công nghệ của Việt Nam.
Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm hiện đại
Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành kế hoạch triển khai Quyết định số 1483/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia tập trung cho công nghệ chiến lược.
Theo kế hoạch, trong năm 2026, các bộ, ngành và đơn vị liên quan sẽ tiến hành rà soát hạ tầng nghiên cứu hiện có, đánh giá nhu cầu và hoàn thiện hồ sơ đề xuất nâng cấp, hiện đại hóa hoặc đầu tư mới các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm trọng điểm gắn với danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.
Mục tiêu đến năm 2030 là hình thành hệ thống hạ tầng nghiên cứu hiện đại, đồng bộ, có khả năng kết nối và khai thác dùng chung trên phạm vi toàn quốc.
Tập trung đầu tư cho công nghệ lõi và các bài toán lớn quốc gia
Giai đoạn 2026–2030, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ triển khai cơ chế đặt hàng hoặc tài trợ các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho những trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm có năng lực phù hợp.
Định hướng quan trọng là làm chủ tối thiểu 10 công nghệ lõi phục vụ trực tiếp các sản phẩm công nghệ chiến lược và giải quyết những bài toán lớn của quốc gia.
Bên cạnh hoạt động nghiên cứu, đề án còn chú trọng thúc đẩy quá trình thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tạo cầu nối giữa phòng thí nghiệm với doanh nghiệp và thị trường.
Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ
Một trong những mục tiêu nổi bật của kế hoạch là hỗ trợ hình thành ít nhất 10 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoặc doanh nghiệp khoa học và công nghệ có khả năng làm chủ và thương mại hóa công nghệ.
Song song với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đặt mục tiêu:
Tăng trung bình tối thiểu 18% mỗi năm số lượng đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược.
Xây dựng nền tảng số quản lý, kết nối và khai thác dùng chung hệ thống phòng thí nghiệm, dự kiến vận hành từ quý II/2027.
Thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ theo hiệu quả vận hành.
Đối với các đơn vị không đạt tối thiểu 70% chỉ tiêu cam kết sau ba năm vận hành, cơ quan quản lý sẽ yêu cầu xây dựng phương án khắc phục; sau năm năm nếu vẫn không đáp ứng yêu cầu, phương án tổ chức và quản lý sẽ được xem xét điều chỉnh theo quy định.
Khắc phục những hạn chế của hệ thống nghiên cứu hiện nay
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, từ năm 2000 đến nay, Việt Nam đã đầu tư 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tuy nhiên, hệ thống hiện vẫn tồn tại nhiều hạn chế như:
Đầu tư còn phân tán và quy mô nhỏ.
Chưa gắn chặt với các công nghệ chiến lược.
Thiếu cơ chế đầu tư theo vòng đời.
Hạn chế về kinh phí vận hành và đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp.
Chưa phát huy hiệu quả cơ chế khai thác dùng chung.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, việc xây dựng hệ thống hạ tầng nghiên cứu hiện đại được đánh giá là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm phụ thuộc vào bên ngoài, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công và tạo nền tảng phát triển công nghệ quốc gia.
Hướng tới năng lực tự chủ công nghệ quốc gia
Đề án được kỳ vọng sẽ hình thành chuỗi liên kết hoàn chỉnh từ nghiên cứu, thử nghiệm, đo lường, kiểm định, sản xuất thử đến thương mại hóa công nghệ.
Khi hệ thống trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia được đầu tư đồng bộ và vận hành hiệu quả, Việt Nam sẽ có thêm nền tảng để nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ và phát triển các công nghệ chiến lược, qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ và tăng cường năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số.
